Οι ξεχασμένες κρήνες των Πιερίων: Όταν η κρατική μέριμνα είχε μεράκι

 

Πόσες φορές δεν έχει τύχει, ταξιδεύοντας σε κάποιον επαρχιακό δρόμο ή σε μια διασταύρωση που οδηγεί σε δασικό μονοπάτι, να σταματήσουμε μπροστά σε μια από τις πολλές βρύσες της υπαίθρου μας; 

Βρύσες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, καθώς πολλές από αυτές αποτελούν αληθινά κοσμήματα αρχιτεκτονικής.

Σήμερα, πολλές από αυτές βρίσκονται εγκαταλελειμμένες και κρυμμένες από την πυκνή βλάστηση, σε σημεία που παλαιότερα έσφυζαν από ζωή, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση στα κοπάδια που περιπλανιόντουσαν στα ελεύθερα λιβάδια και τους βοσκότοπους. Για την κατασκευή τους σε αυτά τα παλιά περάσματα, επιλέγονταν σημεία κοντά σε φυσικές πηγές ή τρεχούμενα νερά ρεμάτων, ώστε να εξυπηρετούν τις παραδοσιακές στάνες της περιοχής.

 

Αρχικά χτίζονταν μεμονωμένα από κτηνοτρόφους και αργότερα η Πολιτεία, συνήθως μέσω της Διεύθυνσης Γεωργίας, οργάνωνε την κατασκευή τους σε σημεία με πλούσιο υδροφόρο ορίζοντα.

Μια τέτοια κρήνη είναι και η εικονιζόμενη στην Πιερία. 

Παρόμοιες κατασκευές συναντώνται συχνά σε δημόσιους χώρους, πλατείες ή παλιά νεκροταφεία στην Ελλάδα, λειτουργώντας ως χρηστικά μνημεία. Το 1995, η Διεύθυνση Γεωργίας Πιερίας, στο πλαίσιο της βελτίωσης των βοσκότοπων, κατασκεύαζε αυτές τις βρύσες όχι ως απλά τεχνικά έργα, αλλά ως αρχιτεκτονικά μνημεία. Οι άνθρωποι της εποχής εκείνης δούλεψαν με καλλιτεχνική διάθεση και μεράκι. Δεν έφτιαξαν απλώς μια τσιμεντένια λεκάνη, αλλά σκάλισαν πουλιά και λουλούδια, αφήνοντας ένα κομμάτι της ψυχής τους στο βουνό.

Ο άγνωστος σήμερα μάστορας-καλλιτέχνης αυτής της βρύσης φιλοτέχνησε ένα κεντρικό ανάγλυφο με δύο πουλιά, λουλούδια και ένα αγγείο, τοποθετημένα μέσα σε ένα καμαρωτό πλαίσιο. 

Δυστυχώς, η κρήνη φέρει πλέον εμφανή τα σημάδια της εγκατάλειψης.

 Η πέτρα και το μπετόν εμφανίζουν φθορές από τον χρόνο και την υγρασία, λειχήνες και ρωγμές. Όμως, πέρα από την αδιαφορία, ένας άλλος εχθρός αποδεικνύεται, ο βανδαλισμός ορισμένων "ανεγκέφαλων" που καταστρέφουν ό,τι κληρονομήσαμε.

Εσύ, διαβάτη, όπου και αν συναντήσεις αυτά τα έργα, όσο φτωχικά και αν σου φαίνονται, κάθισε, γεύσου το νερό της βρύσης, αν ακόμα τρέχει, και σκέψου πόσοι από τους προγόνους μας κατέθεταν εκεί τον μόχθο τους ποτίζοντας τα κοπάδια τους. 

Φέρε στον νου σου τα βουκολικά τοπία και τις εργασίες των παλαιότερων γενεών, πάνω στις οποίες ανδρώθηκε αυτός ο τόπος. Σήμερα, αυτός ο τρόπος ζωής και εκτροφής κοπαδιών τείνει να εκλείψει. Η αστικοποίηση δεν αλλοίωσε μόνο την παραγωγή, αλλά και τα ήθη και τις παραδόσεις μας.

Ας σεβαστούμε το παρελθόν μας και ας το προστατέψουμε. Η Πολιτεία οφείλει να φροντίσει για τη συντήρηση αυτών των μνημείων και η τοπική κοινωνία να τα αναδείξει ως χώρους αναψυχής. 

Η τελική σκέψη, αποχωρώντας από μια τέτοια κρήνη, είναι πως η εγκατάλειψη και ο βανδαλισμός στερούν από την ύπαιθρο ένα ζωντανό κομμάτι της πρόσφατης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Δείτε τον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ως ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.

---

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

Τα βιβλία μου:

• 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
• 2 : Άδηλος Τάφος
• 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
  
  
• (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)