Μια επιτύμβια στήλη στη Μονή Αγίου Κοσμά και ένας γλωσσικός προβληματισμός

 

Αφορμή για αυτή την ανάρτηση στάθηκε η επίσκεψή μου στην ανακαινισμένη Μονή του Αγίου Κοσμά κοντά στο Κολικόντασι της Μεγάλης Μουζακιάς στη Βόρειο Ήπειρο. Ένα μοναστήρι δίπλα από τα ερείπια της αρχαίας Απολλωνίας, στην ανατολική όχθη του Άψου ποταμού, στο σημερινό Φίερι της Αλβανίας.

Στον περίβολο και στο περιστύλιο του μοναστηριού υπήρχε και η εικονιζόμενη ρωμαϊκή επιτύμβια στήλη.


Η Ρωμαϊκή επιτύμβια νεκρική στήλη.


Προσπαθώντας να διαβάσω την επιγραφή, αισθάνθηκα άβολα για το πόσα λάθη κάναμε στα μαθητικά μας χρόνια, όταν, για πολλούς λόγους, θεωρούσαμε ότι τα αρχαία ελληνικά δεν θα είχαν καμία αξία στον μετέπειτα επαγγελματικό μας βίο και αποφεύγαμε τη μελέτη τους.

Η στήλη είχε χαραγμένη με κεφαλαία γράμματα της ρωμαϊκής περιόδου την παρακάτω επιγραφή:

ΠΡΟΚΛΩ ΚΙΝΑΙΔΟΛΟΓΩ ΠΑΤΗΡ ΑΝΕΘΗΚΕ Μ ΝΗΜΗΣ ΧΑΡΙΝ ΕΤΩΝ • ΚΑ • ΧΑΙΡΕ

Νικοτσάρας: Ο Αετός του Ολύμπου, ο Θησαυρός του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ο Τάφος στη Σκιάθο

Εισαγωγή: Ο θρύλος της σπηλιάς Νικοτσάρα και του θησαυρού.

Σε νεότερες αναδιηγήσεις, στην λαϊκή μνήμη δημιουργήθηκαν και θρύλοι που έχουν συσχετιστεί με τον Νικοτσάρα, τον λεγόμενο και καπετάνιο χωρίς τόπο, ή ακόμη και ο τρελός κατά πολλούς που αν και στεριανός έγινε ο φοβερότερος κουρσάρος στο Αιγαίο Πέλαγος.

Όλυμπος, το βουνό των θεών όπου στη λαϊκή παράδοση εμφανίζονται πλήθος από θρύλους για κρυμμένους θησαυρούς και στοιχειωμένα σπήλαια.

Θέα από τα Λημέρια του Νικοτσάρα

Θρύλοι δημιούργημα από ένα μείγμα ιστορικής μνήμης και λαϊκής φαντασίας, χωρίς όμως καμία ιστορική τεκμηρίωση.

Ο Θρύλος που λέγεται στις μέρες μας, μιλά ότι σε μια σπηλιά στον Όλυμπο ο Νικοτσάρας βρήκε έναν αμύθητο θησαυρό αποτελούμενο από χρυσά νομίσματα αλλά και όπλα. Αντικείμενα που πίστεψε ότι ανήκαν στους αρχαίους Μακεδόνες και στον Μέγα Αλέξανδρο. Χρησιμοποιώντας αυτά τα χρυσά νομίσματα λέγεται ότι χρηματοδότησε την κατασκευή του στόλου των πειρατικών καραβιών του ενώ σφράγισε την σπηλιά με τα υπόλοιπα σεβόμενος την ιστορία του τόπου του.

Κατά έναν άλλο θρύλο λέγεται ότι στον τάφο του βρίσκονται θαμμένα εκτός από τα όπλα του και συγκεκριμένα το δαμασκί σπαθί του και ένας αμύθητος θησαυρός πιθανόν από τις πειρατικές του επιδρομές.

Το ερώτημα που γεννάται είναι: Άραγε ο Νικοτσάρας ανακάλυψε σύμφωνα με τους λαϊκούς θρύλους μέσα σε κάποιο σπήλαιο του Ολύμπου ένα θησαυροφυλάκιο με αμύθητους θησαυρούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου;

Οι ξεχασμένες κρήνες των Πιερίων: Όταν η κρατική μέριμνα είχε μεράκι

 

Πόσες φορές δεν έχει τύχει, ταξιδεύοντας σε κάποιον επαρχιακό δρόμο ή σε μια διασταύρωση που οδηγεί σε δασικό μονοπάτι, να σταματήσουμε μπροστά σε μια από τις πολλές βρύσες της υπαίθρου μας; 

Βρύσες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, καθώς πολλές από αυτές αποτελούν αληθινά κοσμήματα αρχιτεκτονικής.

Σήμερα, πολλές από αυτές βρίσκονται εγκαταλελειμμένες και κρυμμένες από την πυκνή βλάστηση, σε σημεία που παλαιότερα έσφυζαν από ζωή, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση στα κοπάδια που περιπλανιόντουσαν στα ελεύθερα λιβάδια και τους βοσκότοπους. Για την κατασκευή τους σε αυτά τα παλιά περάσματα, επιλέγονταν σημεία κοντά σε φυσικές πηγές ή τρεχούμενα νερά ρεμάτων, ώστε να εξυπηρετούν τις παραδοσιακές στάνες της περιοχής.

 

Αρχικά χτίζονταν μεμονωμένα από κτηνοτρόφους και αργότερα η Πολιτεία, συνήθως μέσω της Διεύθυνσης Γεωργίας, οργάνωνε την κατασκευή τους σε σημεία με πλούσιο υδροφόρο ορίζοντα.

Ο Μαγεμένος Τάφος του Βασιλιά: Ένα οδοιπορικό στον χρόνο και τον θρύλο

 

Μικρά λογοτεχνικά κείμενα και σύντομες ιστορίες μυθοπλασίας, εμπνευσμένα από την ιστορική έρευνα και τους θρύλους του παρελθόντος.


Όταν επισκεφτείς την περιοχή του "Βράχου της Βασίλισσας" στην Πιερία και καθίσεις πάνω σε μια πέτρα που μοιάζει με θρόνο-κάθισμα, αν κλείσεις τα μάτια σου, μπορείς να δεις σαν ταινία να προβάλλεται μπροστά σου η ιστορία του Άδηλου Τάφου. Ενός τάφου που ο θρύλος λέει ότι ανήκει στον Μέγα Αλέξανδρο.




Ο θρόνος-κάθισμα των φυλάκων Μεγάλου Αλεξάνδρου

Ένα μικρό λογοτεχνικό χρονικό εμπνευσμένο από τον κόσμο του ιστορικού μυθιστορήματος «Άδηλος Τάφος» και του διηγήματος «Ο Μαγεμένος Τάφος». Όταν η ιστορική αλήθεια συναντά τον θρύλο, οι πέτρες ψιθυρίζουν τα μυστικά που έμειναν θαμμένα στους αιώνες σε αυτούς που θέλουν να τα ακούσουν.

321 π.Χ. – Περιοχή "Πέτρας της Βασίλισσας", Πιερία.

Η βασίλισσα και ιέρεια των Καβείρων, η Ολυμπιάδα, σήκωσε την πονεμένη ματιά της και κοίταξε προς τη σκοτεινή πλευρά του αρχέγονου δάσους. Ένα δάσος που λίγοι άνθρωποι τολμούσαν να διασχίσουν. Τα δέντρα ορθώνονταν ψηλά προς τον ουρανό, παλεύοντας το ένα με το άλλο για να ανασάνουν και να πιάσουν τις ακτίνες του ήλιου. Χαμηλά, οι πυκνοί θάμνοι στριμώχνονταν μεταξύ τους, μην αφήνοντας χώρο σε κανέναν. Το μοναδικό ξέφωτο είχε ανοιχτεί πριν από δύο χρόνια μπροστά στον μεγαλοπρεπή, κεκλιμένο βράχο.

Άγιοι Σαράντα: Εκεί που η φύση συνδέεται με το θείο

 

Όταν η φύση συνδέεται με θείο.

Ο Λόφος με τους Αγίους Σαράντα  με το πέτρινο κουβούκλιο εξωτερικά, στον Πρωταρά στο Παραλίμνι της Κύπρου 

Πλησιάζοντας τον Πρωταρά στο Παραλίμνι της Κύπρου, αν σηκώσεις την ματιά σου πάνω στους λόφους θα προσέξεις ένα περίεργο πέτρινο κτίσμα που από μακριά μοιάζει σαν κουβούκλιο ή καλύτερα σαν ένα μικρό τρούλο. Η πρώτη σκέψη σου θα είναι ότι πρόκειται για ένα ιδιότυπο πέτρινο παρατηρητήριο. Όταν όμως τα βήματά σου σε οδηγήσουν στο λόφο του Φανού, ο οποίος είναι και ο υψηλότερος της περιοχής τότε θα ανακαλύψεις ακριβώς από κάτω του το σπηλαιώδες παρεκκλήσι των Αγίων Σαράντα.

Ο Λέων της Αμφίπολης: Ο βουβός θρήνος, οι θρύλοι και το μυστήριο του λόφου Καστά

 

 

   Ο Λέων της Αμφίπολης το μνημείο των Μακεδόνων             

Το Μυστήριο της Γλώσσας και οι Θρύλοι

Ο Λέων της Αμφίπολης και ποιος δεν έχει περάσει από την παλιά εθνική οδό εκεί στην παλιά γέφυρα του Στρυμόνα κοντά στην Αμφίπολη και να μην έχει σταματήσει σε αυτό το επιβλητικό αλλά και μυστηριώδη μνημείο; Ένα γλυπτό αναστηλωμένο μνημείο πιθανόν τέλος του 4ου π.Χ. με αρχές του 3ου αιώνα, όπου ακόμη και σήμερα διχάζει τους επιστήμονες για τον σκοπό τον οποίο δημιουργήθηκε.

Ο Λέων της Αμφίπολης το μνημείο των Μακεδόνων

 

Η κατασκευαστική ατέλεια του να μην έχει γλώσσα είναι αυτή που έχει δημιουργήσει πλήθος από διάφορους θρύλους, με την πιο βασική εκδοχή ότι ο κατασκευαστής γλύπτης, βλέποντας το δημιούργημά του το πέταξε στον Στρυμόνα. Σήμερα εκεί που βρέθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, ανεγέρθηκε το μνημείο του.

Κάστρο Χλεμούτσι: Το λαμπρό φρούριο της Ηλείας των Βιλλεαρδουίνων, ο έρωτας του Παλαιολόγου και οι θρύλοι του

Κάστρο Χλεμούτσι: Το λαμπρό φρούριο των Βιλλεαρδουίνων στην Ηλεία


Πόσοι άραγε από εμάς γνωρίζουμε ότι στο κάστρο του Χλεμουτσίου (Clermont= λαμπρό βουνό) το 1427, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος (ο μετέπειτα τελευταίος Αυτοκράτορας) έζησε τον ερωτά του με την πρώτη του σύζυγο την θεοδώρα; Έναν άτυχο έρωτα αφού μόλις μετα ένα χρόνο από τον γάμο τους αυτή πέθανε το 1429, χωρίς να αποκτήσουν απογόνους.

Η ιστορία του κάστρου επίσης σχετίζεται με τις ίντριγκες και τις μάχες των σφετεριστών για την κατοχή του μέσα από τις οικογενειακές ιστορίες κληρονομικότητας έτσι ώστε να καταστεί ως ένας τόπος φυλάκισης για ευγενείς, πρίγκιπες και άλλους αξιωματούχους και έτσι να γεννηθούν πολλοί θρύλοι.

• Περιγραφή και Τοποθεσία

Βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Χελωνάτα (υψόμετρο 250) και στο δυτικότερο μέρος της Πελοποννήσου.

Προστάτευε το φημισμένο εμπορικό λιμάνι της Γλαρέντζας (Κυλλήνης) καθώς και την πρωτεύουσα του πριγκιπάτου την Ανδραβίδα.

Το άγνωστο πέτρινο θέατρο των λουτρών Λίντζι της Κυλλήνης στην Ηλεία.

 

Ανακαλύψτε το άγνωστο πέτρινο θέατρο στα Λουτρά Κυλλήνης (Λίντζι). Ένας κρυμμένος θησαυρός της Ηλείας δίπλα στα ρωμαϊκά λουτρά και το κάστρο Χλεμούτσι

Άραγε πόσα κρυφά μέρη απίστευτης ομορφιάς και ιστορίας να υπάρχουν στον τόπο μας που συνήθως βρίσκονται εγκαταλειμμένα και άγνωστα στο ευρύ κοινό; Πάρα πολλά θα έλεγα, όπως και το λιθόκτιστο θέατρο των λουτρών Λίντζι της Κυλλήνης κοντά στο κάστρο του Χλεμουτσίου.

                 

                  Το κτίριο των πηγών των λουτρών Λίντζι της Κυλλήνης

Ένα αρχαιοπρεπές πέτρινο θέατρο βρίσκεται κρυμμένο μέσα στην πυκνή βλάστηση περικυκλωμένο από ευκάλυπτα πίσω από τις πηγές των ερειπίων των ρωμαϊκών λουτρών, εκεί που κατά την αρχαιότητα υπήρχαν τα ιερά του Ασκληπιού και της Αφροδίτης.

Όταν η ιστορία βρίσκει θέση σε μια αυλή

 Δύο μορφές στην είσοδο ενός χωριού

Αν ποτέ βρεθείς από λάθος διαδρομή σε ένα ξεχασμένο χωριό και δεις ξαφνικά αυτή την εικόνα μπροστά  σου, στην είσοδο ενός σπιτιού, μην το προσπεράσεις. 

Τα αγάλματα από τον Αχιλλέα και την Αθηνά στην αυλή ενός σπιτιού στο χωριό Σφενδάμη της Πιερίας

Αν η εικόνα σου  θυμίζει έντονα την είσοδο από ένα ευρωπαϊκό μουσείο, μην εκπλαγείς κάθισε και  σκέψου:

 Γιατί δεν περίμενες να το δεις εκεί; 

Γιατί σε ένα μικρό χωριό την Σφενδάμη της Πιερίας, σε έναν δρόμο ήσυχο και σχεδόν ξεχασμένο, να στέκονται  αυτές οι δύο  μορφές στην είσοδο ενός σπιτιού;

Ο χαμένος θησαυρός του Άρπαλου βρίσκεται στην Ήλιδα;

 

Ο χαμένος θησαυρός του Άρπαλου βρίσκεται στην Ήλιδα;

Απεικόνηση χρυσών τάλαντων (26,5 κιλά περίπου)

Ένας παλιός θρύλος για έναν χαμένο μακεδονικό θησαυρό στην Ηλεία στάθηκε η αφορμή να ασχοληθώ πιο συστηματικά με την περιοχή των θινών της Παναγούδας στην Ηλεία.

 

Ιστορικά δεδομένα

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς (Διόδωρος ο Σικελιώτης, Πλούταρχος κ.ά.):

Ο Άρπαλος ο θησαυροφύλακας των Μακεδόνων, υφάρπαξε το 323 π.Χ. μέρος από το θησαυροφυλάκιο της Βαβυλώνας, ποσού των πέντε χιλιάδων χρυσών τάλαντων.

 Μετά την αποτυχία του ο Άρπαλος να λάβει άσυλο στην Αθήνα, αποσύρθηκε με τον στόλο του και τους μισθοφόρους στο ακρωτήρι του Ταίναρου (ουδέτερη ζώνη εκτός επιρροής του Μεγάλου Αλεξάνδρου).

Από εκεί χάθηκαν και τα ίχνη της μεταφοράς του θησαυρού.