Στη σκιά του Αξιού: Η παλιά οδική γέφυρα, το γερμανικό φυλάκιο και οι μνήμες της ιστορίας

 

Ταξιδεύοντας από τη Θεσσαλονίκη προς τη Χαλκηδόνα, λίγο πριν από τη γέφυρα του Αξιού, αν κάποιος κάνει μια μικρή στάση, θα αντικρίσει την παλιά οδική γέφυρα του ποταμού. Αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο της βιομηχανικής και στρατιωτικής ιστορίας της περιοχής, το οποίο δυστυχώς σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση εγκατάλειψης και έντονης φθοράς από τον χρόνο και τα στοιχεία της φύσης.



φωτογραφία: Η Παλιά οδική γέφυρα Αξιού – Γέφυρα Χαλκηδόνας με το γερμανικό οχυρό φυλάκιο

Λίγη ιστορία για τη γέφυρα

Αν και δεν υπάρχουν ίχνη παλαιότερων έργων στην περιοχή, γνωρίζουμε ότι στο ίδιο σημείο υπήρχε από παλιά βυζαντινή γέφυρα. Τα στοιχεία που είναι σήμερα γνωστά αναφέρονται κυρίως από την περίοδο της απελευθέρωσης της Μακεδονίας το 1912 από τους Οθωμανούς.

Το μοναστήρι-«φύλακας» στο Ρετζίκι Θεσσαλονίκης και ο βυζαντινός μύθος που το περιβάλλει

 Όλοι όσοι ταξιδεύουμε προς τη Θεσσαλονίκη, ερχόμενοι από τη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία, κοιτάζοντας τον ορίζοντα πάνω από τα υψώματα, θα έχουμε προσέξει ένα επιβλητικό μοναστήρι στην κορυφή του λόφου. Αν κάποιος βρεθεί στο Ρετζίκι (Πεύκα) ή στο Ασβεστοχώρι, έχει την ευκαιρία να το παρατηρήσει από ακόμα πιο κοντά.

Πολλοί από εμάς, μεταξύ των οποίων κι εγώ μέχρι πρόσφατα, είχαμε την εντύπωση ότι πρόκειται για κάποιο παλιό, ιστορικό κτίσμα της Βυζαντινής περιόδου που απλώς ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε. Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική.

Το μοναστήρι του σήμερα

Το κτίριο που βλέπουμε σήμερα στην κορυφή του λόφου είναι η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, ένα σύγχρονο μοναστηριακό συγκρότημα παλαιοημερολογιτών.



 φωτογραφία: Το μοναστήρι στην κορυφή του λόφου

Από πού προέρχεται ο «βυζαντινός μύθος»;

Πού οφείλεται η εντύπωση ότι αυτό το μοναστήρι έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια κάποιου βυζαντινού κάστρου ή μοναστηριού;

Οι προφορικές ιστορίες και η έλλειψη ακριβών πληροφοριών δημιουργούν συχνά την αίσθηση ότι η περιοχή κρύβει μυστικά από την εποχή του Βυζαντίου. Σε αυτό συμβάλλει το γεγονός ότι στην ίδια περιοχή υπάρχουν πράγματι αρκετά βυζαντινά στοιχεία, αν και μόνο τμήματά τους είναι ορατά στο ευρύ κοινό:

Από τους Κόκκινους Βράχους του Κολοράντο: Ένα ταξίδι στην Άγρια Δύση και το «Γκέτισμπεργκ» της Αμερικανικής Ιστορίας

Για όλους εσάς, τους φίλους μου, από ένα μακρινό ταξίδι στην Αμερική. Το «τερπνόν μετά του ωφελίμου» είναι ότι η τεχνολογία και οι εικόνες μας επιτρέπουν πλέον να ταξιδεύουμε παντού. Και τελικά, ο καθένας έχει το δικαίωμα να ονειρεύεται αυτό που αγαπά, με τον δικό του τρόπο.

 Στα σκηνικά της αυθεντικής Άγριας Δύσης.  

Αντικρίζοντας τους επιβλητικούς, κατακόρυφους κόκκινους βράχους στο Red Rocks και στο Garden of the Gods κοντά στο Ντένβερ του Κολοράντο, νιώθεις αληθινό δέος. Για τους απλούς φυσιολάτρες, το τοπίο είναι ένα γεωλογικό θαύμα· γιγαντιαίοι τοίχοι από ψαμμίτη που ορθώνονται σαν γλυπτά της φύσης κάτω από τον απέραντο ουρανό. Για όσους όμως μεγάλωσαν με τον κινηματογράφο, το μέρος αυτό είναι ένα ζωντανό σκηνικό. Σχεδόν περιμένεις να δεις μια ομάδα καουμπόηδων να ξεπροβάλλει έφιππη μέσα από τα φαράγγια.

 Φωτογραφία : Garden of the Gods

 Αυτοί οι δαιδαλώδεις βράχοι αποτελούσαν την καρδιά της αυθεντικής αμερικανικής μεθορίου (1850-1890). Ήταν τα πραγματικά κρησφύγετα των παρανόμων που καταδιώκονταν από τους σερίφηδες, η ιερή γη των αυτόχθονων Ινδιάνων και το πέρασμα των σκληροτράχηλων κυνηγών. 

Το Χόλιγουντ, όπως αποδεικνύεται, δεν εφηύρε την Άγρια Δύση· απλώς αντέγραψε το φυσικό μεγαλείο αυτού του τόπου.

Στα απάτητα λημέρια των Αγράφων: Από τη Φυλακτή στο Βουτσικάκι

Μια βόλτα στα Άγραφα, τα απάτητα βουνά των Κλεφταρματολών, και συγκεκριμένα από την πλευρά της Φυλακτής προς το όρος Βουτσικάκι, είναι αρκετή για να αισθανθεί ο ταξιδιώτης της ελληνικής υπαίθρου το μεγαλείο της φύσης αλλά και την ιστορικότητα του τόπου. Πρόκειται για έναν δυσπρόσιτο τόπο, αν και σήμερα οι δασικοί δρόμοι και τα σηματοδοτημένα μονοπάτια διευκολύνουν την περιήγηση. Εκμεταλλευόμενοι την αυτονομία των Αγράφων με τη Συνθήκη του Ταμασίου (1525), οι Κλέφτες χρησιμοποιούσαν την περιοχή αυτή ως ορμητήριο και λημέρι. Οι κορυφές και οι εδαφικές εξάρσεις προσέφεραν απεριόριστη παρατήρηση την ημέρα, επιτρέποντας τον έλεγχο των στενών και των περασμάτων. Παράλληλα, τα κρησφύγετα σε σπηλιές και καλύβες, κρυμμένα μέσα στις πτυχώσεις και τις χαραδρώσεις του εδάφους, παρείχαν ασφάλεια. Τόσο ο «αετός των Αγράφων», ο θρυλικός Αντώνης Κατσαντώνης, όσο και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, χρησιμοποίησαν αυτά τα λημέρια κατά τους αγώνες τους εναντίον του Αλή Πασά. 

Γενική άποψη της περιοχής, Άγραφα Βουτσικάκι 

Ο σημερινός ταξιδιώτης στη δημοφιλή Λίμνη Πλαστήρα δεν πρέπει να παραλείψει μια επίσκεψη σε αυτά τα μέρη, τα οποία είναι εύκολα προσβάσιμα από τον ιστορικό οικισμό της Φυλακτής. 

«Άδηλος Τάφος»: Μια ανασκόπηση, μια θεωρία και μια αυτοκριτική έναν χρόνο και μετά

Με αφορμή την έκθεση βιβλίου από τις 4 έως τις 20 Σεπτεμβρίου στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου, στο Πεδίον του Άρεως και την συμμετοχή του εκδοτικού οίκου Μελτέμι στο περίπτερο 248, όπου εκεί διατίθεται και το βιβλίο μου, η παρακάτω αυτοκριτική μου.



Έχοντας συμπληρώσει πάνω από έναν χρόνο κυκλοφορίας για το βιβλίο μου «Άδηλος Τάφος», και παρόλο που η πορεία του δεν συνοδεύτηκε από τα αναμενόμενα εμπορικά αποτελέσματα, θεωρώ πως είναι μια καλή ευκαιρία για μια μικρή «αυτοκριτική» και μια σύνοψη της υποδοχής του.

Παρά το γεγονός ότι το έργο παραμένει σχετικά άγνωστο στο ευρύ κοινό, οι πρώτες αναφορές, οι αναγνώσεις αλλά και η γενικότερη αποτίμησή του επισημαίνουν τα εξής:

Θεματολογία:

 Χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα ενδιαφέρον για αναγνώστες που ελκύονται από την ιστορική έρευνα και το μυστήριο γύρω από τον θάνατο και την ταφή του Μακεδόνα στρατηλάτη.

Πλοκή: 

Η ιστορία εκτυλίσσεται το 215 μ.Χ. στην Πιερική γη, όπου ένας Ρωμαίος αυτοκράτορας αποδίδει τιμές στον Μέγα Αλέξανδρο, ξεκινώντας μια αφηγηματική ιχνηλάτηση του «αδήλωτου» τάφου του. Ο «Άδηλος Τάφος» δεν είναι απλώς ένα έργο μυθοπλασίας. Αποτελεί το επιστέγασμα μιας πολυετούς έρευνας σε ιστορικές, αρχαιολογικές και λαογραφικές πηγές, εστιάζοντας στο μεγάλο αίνιγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Οι δύο κεντρικοί άξονες της ιστορικής βάσης του βιβλίου:

1. Η επίσκεψη του Καρακάλλα (215 μ.Χ.): 

Το βιβλίο βασίζεται σε ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Καρακάλλας, γνωστός για την εμμονή του με τον Μέγα Αλέξανδρο, επισκέφθηκε τη Μακεδονία και απέδωσε τιμές, προσπαθώντας να συνδεθεί με τη δόξα του στρατηλάτη.

2. Η θεωρία της Πιερίας: 

Αναπτύσσεται μια συγκεκριμένη θεωρία που μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την Αλεξάνδρεια στην Πιερική γη. Πρόκειται για τα στοιχεία εκείνα που οδηγούν στην εκτίμηση ότι ο τάφος ίσως βρίσκεται κρυμμένος στην ευρύτερη περιοχή της Πιερίας και όχι εκεί όπου παραδοσιακά αναζητείται. Το έργο λειτουργεί ως συνέχεια του προηγούμενου βιβλίου μου, «Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου», διευρύνοντας την έρευνα πάνω στο ίδιο αίνιγμα.

Οι λεπτομέρειες της θεωρίας της Πιερίας:

Το άγνωστο αρχαιολογικό εύρημα: Η πλοκή και η έρευνα βασίζονται σε ένα συγκεκριμένο, «άγνωστο» αρχαιολογικό εύρημα, το οποίο χρησιμοποιείται ως «κλειδί» για την επανερμηνεία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

1. Η σύνδεση με τον Καρακάλλα: 

Η ιστορική επίσκεψη του Ρωμαίου αυτοκράτορα στην Πιερία υποδηλώνει ότι δεν βρέθηκε εκεί τυχαία, αλλά για να αποδώσει τις προβλεπόμενες τιμές σε έναν τάφο που ήταν γνωστός στους κύκλους της εξουσίας της εποχής, αλλά «άδηλος» (κρυφός) για το ευρύ κοινό.

2. Γεωγραφικός εντοπισμός: 

Η έρευνα εστιάζει στην ευρύτερη περιοχή της Πιερίας (συμπεριλαμβανομένων του Ολύμπου, των Πιερίων και του Τιταρίου όρους), υποστηρίζοντας τη δυνατότητα η σορός να επέστρεψε μυστικά στη μακεδονική γη, εκπληρώνοντας την επιθυμία για ταφή στην πατρώα γη.

3. Συνδυασμός πηγών: 

Νέες αναλύσεις πάνω σε αρχαία κείμενα συνδυάζονται με τα ευρήματα της προηγούμενης έρευνας, προτείνοντας ότι ο τάφος παραμένει ανέπαφος και αδήλωτος στην Ελλάδα.

Συμπέρασμα

Το βιβλίο προσφέρει μια εναλλακτική ιστορική ανάγνωση. Αν και η επίσημη επιστήμη απαιτεί την αξίνα του αρχαιολόγου, εδώ προσφέρεται μια αλληλουχία σκέψεων που επιχειρεί να καλύψει τα κενά της παραδοσιακής ιστορίας. Παράλληλα, τίθεται το ερώτημα: αν υπήρχε η πιθανότητα για μια τέτοια ανακάλυψη, θα είχε βρεθεί άραγε με τα σύγχρονα μέσα, ή η ελληνική γη κρατά ακόμα μυστικά που δεν έχουν βγει στο φως;

Δείτε τον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ως ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.

---

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

Τα βιβλία μου:

• 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
• 2 : Άδηλος Τάφος
• 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
  
  
• (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)

Μικρομηλιά Δράμας: Ένα σιωπηλό χωριό στα σύνορα που αρνείται να ξεχαστεί

Η Μικρομηλιά είναι ένα μικρό ορεινό χωριό της Ανατολικής Μακεδονίας, χτισμένο σε υψόμετρο 630–680 μέτρων, πολύ κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία. Απέχει 50 χλμ. από την πόλη της Δράμας και 37 χλμ. από το Κάτω Νευροκόπι.

 Γενική εικόνα της περιοχής

Δυστυχώς, σήμερα το χωριό παραμένει ακατοίκητο. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες ελάχιστων παλαιών κατοίκων για επανακατοίκηση, η Μικρομηλιά στέκει πλέον σιωπηλή και έρημη. Ελάχιστα ίχνη μαρτυρούν την ευημερία του χωριού κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, όπως και η παρουσία του στρατιωτικού φυλακίου.

Αν και δεν διαθέτουμε γραπτές πληροφορίες για την ιστορία του από την αρχαιότητα, πέρα από ορισμένες αρχαιολογικές ενδείξεις για την ύπαρξη αρχαίου οικισμού στην περιοχή, γνωρίζουμε αρκετά στοιχεία για την Οθωμανική περίοδο, όταν το χωριό ονομαζόταν Όστιτσα. Μετά την εγκατάσταση των προσφύγων από τον Πόντο το 1919, το ελληνικό κράτος, στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τη μετονομασία των τοπωνυμίων, μετονόμασε το 1927τον οικισμό σε Μικρομηλιά (ή Μικρομηλέα).

Λόφος Στράνη: Εκεί που στοχάζεσαι την ιστορία με θέα στη Ζάκυνθο

Ένας λόφος-σύμβολο, τον οποίο όμως λίγοι επισκέπτονται κατά τη διαμονή τους στη Ζάκυνθο. Ένας τόπος απαράμιλλης ομορφιάς και μοναδικής θέας, που βρίσκεται λίγο πιο έξω από την πόλη της Ζακύνθου, στην περιοχή της Μπόχαλης. 

Η πανοραμική θέα της πόλης από τον λόφο στην Μπόχαλη

Εκεί, το 1823, ο Διονύσιος Σολωμός, κάτω από τη σκιά ενός πουρναριού και ακούγοντας τα κανόνια από το πολιορκημένο Μεσολόγγι, εμπνεύστηκε τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» , του οποίου οι δύο πρώτες στροφές αποτελούν τον Εθνικό μας Ύμνο:

 Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι 

τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή, 

σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι 

ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ. 

Ἀπ’ τὰ κόκαλα βγαλμένη 

τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,

καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη, 

χαῖρε, ὦ χαῖρε, Ἐλευθεριά! 

Δίον: Η ιερή πόλη των Μακεδόνων στους πρόποδες του Ολύμπου

Το Δίον αποτελεί έναν ιερό χώρο, απλωμένο ακριβώς στους πρόποδες του Ολύμπου, της κατοικίας των αρχαίων θεών. Ένας τόπος στον Βορρά με βαρύτητα εφάμιλλη της αρχαίας Ολυμπίας.



Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου Πιερίας

Ιερά Μονή Ξενοφώντος στο Άγιο Όρος: Στοχασμοί από μια προσκυνηματική επίσκεψη

Από μια προσκυνηματική επίσκεψη στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος, μοιράζομαι μαζί σας τις παρακάτω σκέψεις μου.

Ως γνωστόν, η Ιερά Μονή Ξενοφώντος είναι ένα παραθαλάσσιο μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, το οποίο βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου του Αγίου Όρους, πριν από τη Δάφνη.

Ιερά Μονή Ξενοφώντος Άγιο Όρος μακέτα

Ο Ναός του Απόλλωνα στην Αίγινα: Η «Κολώνα» που καθοδηγούσε τους ναυτικούς και η λεηλασία της ιστορίας της

Τα ερείπια ενός αρχαίου ναού που χρησίμευε ως φάρος για τους ναυτικούς...

Οι Βενετσιάνοι ναυτικοί, την εποχή της παντοδυναμίας τους, χρησιμοποιούσαν τις κολώνες από τον ναό του Απόλλωνα στην Αίγινα για τον προσανατολισμό τους. Δύο από αυτές τις κολώνες έστεκαν όρθιες μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, μαζί με το επιστύλιό τους. Η μανία όμως της φύσης και η εγκατάλειψη του χώρου σφράγισαν τη μοίρα τους: έπειτα από μια ισχυρή θύελλα το 1817, η μία κολώνα γκρεμίστηκε, αφήνοντας μόνο τον μοναδικό κίονα που βλέπουμε σήμερα.

Η κολώνα από τον ναό του Απόλλωνα

Δεν είναι τυχαίο που μέχρι και σήμερα αυτή η μοναδική σωζόμενη κολώνα, ύψους περίπου 8 μέτρων, έδωσε το όνομά της σε ολόκληρο το αξιοθέατο και την περιοχή του νησιού («Κολώνα»).

Το πρώτο πράγμα που αντικρίζει κανείς εισερχόμενος στο λιμάνι της Αίγινας είναι ο Ναός του Απόλλωνα, ή ό,τι έχει απομείνει σήμερα από αυτόν, η μία και μοναδική Κολώνα του. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της αρχαιότητας από αρχαιολογικής και ιστορικής άποψης, του οποίου η κατασκευή ολοκληρώθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ., πριν δηλαδή από την ανέγερση του πασίγνωστου ναού του Παρθενώνα.

Παλιά Κοτύλη Καστοριάς: Το ερειπωμένο χωριό του Γράμμου όπου η πίστη νικά τον χρόνο

 Ποιος από εμάς, κατά τις περιηγήσεις του, δεν έχει περάσει από μέρη της πατρίδας μας όπου τα χωριά, συνήθως τα ορεινά και αυτά που βρίσκονται εκτός των κύριων δρομολογίων, σβήνουν και τελικά ερειπώνουν; Αναλόγως με την εποχή της εγκατάλειψής τους, σε κάποια από αυτά έχουν χαθεί σχεδόν όλα τα ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας.

Υπάρχουν όμως αρκετά χωριά όπου, παρότι έχει εξαφανιστεί το σύνολο των σπιτιών, ένα κτίριο στέκει ακόμη όρθιο ενάντια στη φθορά και την καταστροφή: η κεντρική εκκλησία τους. Κι αυτό συμβαίνει διότι, αν και οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τις εστίες τους, έμειναν πιστοί στα θεία και συντηρούν τον ναό μέχρι σήμερα. Ένα ζωντανό δείγμα της θρησκευτικότητάς τους, που στάθηκε πάνω από την ατομική και οικογενειακή περιουσία που άφησαν στο έλεος της φύσης.

Ένα τέτοιο παράδειγμα συναντάμε στην Παλιά Κοτύλη (γνωστή μέχρι το 1928 ως Κοτέλτσι) της Καστοριάς.

 Άποψη της περιοχής του χωριού με την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου

Πρόκειται για ένα παλιό, εγκαταλελειμμένο ορεινό χωριό του Γράμμου, που ιδρύθηκε στα τέλη της Τουρκοκρατίας από κτηνοτρόφους της περιοχής. Λόγω της θέσης του στα περάσματα, δίπλα στα σημερινά σύνορα, λειτούργησε και ως οδικός σταθμός.

Λασπόλουτρα Κίτρους στις Αλυκές: Ο «μαύρος» ανεκμετάλλευτος χρυσός της Πιερίας

 Η Ελλάδα είναι ένας ευλογημένος τόπος που τα πάντα έχει και τίποτα δεν της λείπει. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν αξιοποιεί τον πλούτο της, τον οποίο, αν και τον γνωρίζει, δεν δείχνει το ανάλογο ενδιαφέρον. Ένα θαυμαστό αγαθό, παραμελημένο, που λίγοι γνωρίζουν και αξιοποιούν για προσωπική τους χρήση, είναι η λήψη θαλάσσιων και ιαματικών λουτρών, αλλά και η λασποθεραπεία από φυσικές πηγές.

Ιαματικός πηλός στις Αλυκές Κίτρους από εγκατελλειμένη περιοχή

Μια άγνωστη περιοχή με λασπόλουτρα, που προσφέρει πλούσιο σε ανόργανα και θειούχα συστατικά πηλό, ιδανικό για την αντιμετώπιση ρευματολογικών παθήσεων και την αναζωογόνηση του δέρματος, βρίσκεται στην Πιερία, στη θέση Αλυκές, δίπλα στο γειτονικό αρχαίο λιμάνι της Πύδνας (θέση Αθεράδα/Αθερίδα). Πρόκειται για αλυκές που λειτουργούσαν από την αρχαιότητα.

Όταν η πίστη δημιουργεί: Το εκκλησάκι της Αγίας Θεοδώρας

Ένα πραγματικό έργο τέχνης γεννιέται σιγά-σιγά από έναν καλό φίλο, ο οποίος στον οικείο χώρο της εργασίας του, με προσωπική φροντίδα, κόπο και μεράκι, ανοικοδομεί ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στην Αγία Θεοδώρα.

Ανοικοδόμηση ναΐσκου Αγίας Θεοδώρας με την περιμετρική τάφρο  νερού

Η παρουσία του νερού στο σημείο αυτό δεν αποτελεί μια απλή τεχνητή τάφρο. Σύμφωνα με την παράδοση, φέρει έναν βαθύ συμβολισμό που συνδέεται άρρηκτα με τον θρύλο της Αγίας, καθώς το νερό στα θεμέλια και γύρω από το ναΐδριο συμβολίζει το αίμα της.

Βρετανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο Μπράλου

Ταξιδεύοντας από Θεσσαλονίκη και ακολουθώντας την διαδρομή μετά την Λαμία δια μέσου του Μπράλου για την Πάτρα, στην περιοχή της Φωκίδας, λίγο έξω από τη Γραβιά, συναντάμε έναν ιστορικό τόπο μνήμης του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα το Βρετανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο Μπράλου (Bralo British Cemetery). 

Βρετανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο Μπράλου Φωκίδας

 Ένα στρατιωτικό νεκροταφείο που δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 1917 για τις ανάγκες ταφής των θανούντων των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ (Entente) κατά τη διάρκεια του Α' Π.Π.

Λαγκεστρέμια ο δικός μας «στρατηγός»

 Λαγκεστρέμια, ο δικός μας «στρατηγός» (Lagerstroemia indica), αν και άργησε φέτος τον Ιούλιο να ανθίσει, τελικά μας αποζημίωσε με την εμφάνιση του. 

Ο αγαπημένος θάμνος/δέντρο της αυλής μας, γνωστός στους περισσότερους ως «Στρατηγός», φόρεσε ξανά τα γιορτινά του μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού.

Η Λαγκεστρέμια (Lagerstroemia indica), ο αγαπημένος «στρατηγός» του κήπου μας

Δείτε τον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ως ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.

---

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

Τα βιβλία μου:

• 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
• 2 : Άδηλος Τάφος
• 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
  
  
• (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)

Η ληστεία της οθωμανικής χρηματαποστολής από τους Κλέφτες του Κισσάβου και του Ολύμπου το 1803

Το λημέρι στον Κίσσαβο

 Ήταν 23 Απριλίου του 1803, ημέρα εορτής του στρατηλάτη Αγίου Γεωργίου. Τα παλικάρια από τα μπουλούκια στα λημέρια του Κισσάβου ήταν όλα μαζεμένα εκεί ψηλά, μέσα στη χαράδρα του μεγάλου ρέματος, για να γιορτάσουν. Χωρίς φασαρία και φωνές, ήταν μια σύναξη γεμάτη κατάνυξη, όπως και ο εκκλησιασμός που είχε προηγηθεί νωρίτερα στο σπήλαιο του Νερόλακκα. 

Αποψη από λημέρι κλεφτών 

Οι καπετάνιοι κάθε τέτοια μέρα μαζεύονταν και, ξεχνώντας τις όποιες διαφορές και αντιπάθειες μεταξύ τους, αντάλλασσαν εμπειρίες και νέους όρκους συνεργασίας. 

Από κάτω, το ποτάμι κυλούσε τα σκοτεινά νερά του σχετικά ήρεμα, λόγω και των λιγοστών βροχών της εποχής. Ένα ποτάμι που, ανάλογα με το σημείο της ροής του, τόσο οι ξένοι περιηγητές όσο και οι οθωμανικές αρχές το κατέγραφαν είτε ως Ντερέ (Ρέμα) είτε ως Kara Su (Μαύρο Νερό). Πρόκειται για τον αρχαίο ποταμό Αμύρο (ή κατ' άλλους Όγχηστο), που αιώνες τώρα πήγαζε από τον Κίσσαβο, διάσχιζε το Δώτιο Πεδίο και χυνόταν στη λίμνη Κάρλα (Βοιβηίδα). Παρά τα σύγχρονα τεχνικά έργα, τα ίχνη της ροής του διατηρούνται ακόμη αναλλοίωτα, κουβαλώντας την ιστορία του.

 Ο γραμματικός κοίταξε το ποτάμι και σκεφτικός αναλογίστηκε όλα όσα γνώριζε για την ιστορία του τόπου, όπως τα είχε διδαχθεί από τους ιερείς δασκάλους του. Το ποτάμι, έλεγαν, ήταν ο Άμυρος, ο γιος του θεού Ποσειδώνα. Χαμογέλασε με μια σκιά θλίψης και μουρμούρισε: 

«Άμυρος τον έλεγαν οι παλιοί... Γιος του Ποσειδώνα, έλεγαν οι δάσκαλοί μου στη Βιέννη... κι εμείς σήμερα τον καταντήσαμε απλό ντερέ...» 

Έριξε μια ματιά στην κούπα με το κρασί του και ενδόμυχα έκανε μια ευχή στον Άγιο για την επόμενη χρονιά: να ήταν όλοι πάλι ζωντανοί, ελεύθεροι, και όλα αυτά τα αμούστακα παιδιά τριγύρω του να είχαν την ευκαιρία να καθίσουν στα έδρανα ενός σχολείου για να μάθουν την ιστορία του τόπου τους. Μια ιστορία που θα τους δίδασκε ότι από τα ίδια κλήματα των αμπελιών της περιοχής τους έβγαινε και το κρασί των Αργοναυτών.

Ιστορία και η Λεηλασία του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα

Αφορμή για αυτή την ανάρτηση αποτελούν οι εντυπώσεις από ένα οικογενειακό μας ταξίδι στην Αίγινα. Η ανάρτηση αφορά τα αρχαία ερείπια του ιερού και του ναού που ήταν αφιερωμένα στη θεά Αφαία, στην ανατολική πλευρά του νησιού.

Ο Ναός της Αφαίας στην Αίγινα

Λίγη ιστορία για αυτόν τον ναό

Διαβάζουμε στον αρχαίο περιηγητή Παυσανία και στο βιβλίο του (Ελλάδος Περιήγησις, Β', Κορινθιακά, κεφ. 30 παρ. 3), τα παρακάτω για το αρχαίο αυτό ιερό:

«ἐν Αἰγίνῃ δὲ πρὸς τὸ ὄρος τοῦ Πανελληνίου Διὸς ἰοῦσιν, ἔστιν Ἀφαίας ἱερόν, ἐς ἣν καὶ Πίνδαρος ᾆσμα Αἰγινήταις ἐποίησε. φασὶ δὲ οἱ Κρῆτες-- τούτοις γάρ ἐστι τὰ ἐς αὐτὴν ἐπιχώρια--Καρμάνορος τοῦ καθήραντος Ἀπόλλωνα ἐπὶ φόνῳ τῶ Πύθωνος παῖδα Εὔβουλον εἶναι, Διὸς δὲ καὶ Κάρμης τῆς Εὐβούλου Βριτόμαρτιν γενέσθαι: χαίρειν δὲ αὐτὴν δρόμοις τε καὶ θήραις καὶ Ἀρτέμιδι μάλιστα φίλην εἶναι: Μίνω δὲ ἐρασθέντα φεύγουσα ἔῤῥιψεν ἑαυτὴν ἐς δίκτυα ἀφειμένα ἐπ' ἰχθύων θήρᾳ. ταύτην μὲν θεὸν ἐποίησεν Ἄρτεμις, σέβουσι δὲ οὐ Κρῆτες μόνον ἀλλὰ καὶ Αἰγινῆται, λέγοντες φαίνεσθαί σφισιν ἐν τῇ νήσῳ τὴν Βριτόμαρτιν. ἐπίκλησις δέ οἱ παρά τε Αἰγινήταις ἐστὶν Ἀφαίας καὶ Δίκτυννα ἐν Κρήτῃ».

Η σύγχρονη μετάφρασή του είναι:

«Καθώς πηγαίνει κανείς στην Αίγινα προς το όρος του Πανελληνίου Διός, συναντά το ιερό της Αφαίας, για την οποία μάλιστα ο Πίνδαρος συνέθεσε ύμνο για τους Αιγινήτες. Οι Κρήτες, αφού σε αυτούς ανήκουν οι τοπικές παραδόσεις για τη θεά, λένε ότι αυτή ήταν κόρη του Εύβουλου (ο οποίος ήταν γιος του Κάρμανορα, αυτού που καθάρισε τον Απόλλωνα για τον φόνο του Πύθωνα), και της Κάρμης, της κόρης του Εύβουλου. Επίσης αναφέρουν ότι η Βριτόμαρτις απολάμβανε το τρέξιμο και το κυνήγι, και ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στην Άρτεμη. Όταν ο Μίνωας την ερωτεύτηκε και την κυνηγούσε, εκείνη έπεσε στη θάλασσα μέσα σε δίχτυα που είχαν απλωθεί για ψάρεμα. Η Άρτεμη την έκανε θεά και τη λατρεύουν όχι μόνο οι Κρήτες, αλλά και οι Αιγινήτες, οι οποίοι λένε ότι η Βριτόμαρτις εμφανίζεται στο νησί τους. Το προσωνύμιο της θεάς στους μεν Αιγινήτες είναι Αφαία, στους δε Κρήτες Δίκτυννα».

Κάστρο του Σβέριν: Εκεί όπου μέχρι σήμερα βασιλεύει η βυζαντινή διπλωματία

 Αφορμή για αυτή την ανάρτηση αποτελούν οι εντυπώσεις που δημιουργούνται από ένα ταξίδι για υπηρεσιακούς λόγους στην έδρα του Κοινοβουλίου του κρατιδίου Μεκλεμβούργο-Πομερανία, και συγκεκριμένα στο Κάστρο του Σβέριν (Schwerin Castle) στη Γερμανία.

Το κάστρο του Σβέριν (Schwerin Castle) στη Γερμανία

Το συγκεκριμένο κάστρο χτίστηκε το 973 μ.Χ. πάνω σε ένα νησάκι μέσα στην κεντρική λίμνη της πόλης Σβέριν και αποτέλεσε την επίσημη έδρα των δουκών του Μεκλεμβούργου. Σήμερα αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO λόγω της μοναδικής αρχιτεκτονικής του. Πολύ έξυπνα συνδυασμένο από τις γερμανικές αρχές, το κάστρο λειτουργεί ως μουσείο ανοιχτό για τους τουρίστες, αλλά παράλληλα ποτέ δεν σταμάτησε να είναι και η έδρα του Κοινοβουλίου του κρατιδίου Μεκλεμβούργο-Πομερανία.

Αχλαδοχώρι Σερρών: Οδοιπορικό στο σπήλαιο με το εκκλησάκι της Αναλήψεως

 Η περιοχή στο Αχλαδοχώρι των Σερρών κρύβει μια ιδιαίτερη και βαθιά ιστορία ασκητισμού, αλλά και προστασίας. Μια ιστορία που συνδέεται άρρηκτα με τη γεωγραφία του χωριού στα βάθη των αιώνων.

Η γιορτή της Αναλήψεως και η θρησκευτική ευλάβεια

Μέσα στον βράχο το παρεκκλήσιο της Αναλήψεως

Κάθε χρόνο, στο λαξευμένο μέσα στον βράχο παρεκκλήσιο της Αναλήψεως, τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία χοροστατούντος του Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου. Είναι άξιο αναφοράς το γεγονός ότι ανάμεσα στο πλήθος των προσκυνητών που κατακλύζουν τον χώρο, παρευρίσκεται σταθερά και μεγάλος αριθμός πιστών από τη γειτονική χώρα, τη Βουλγαρία, αποδεικνύοντας τη διασυνοριακή ακτινοβολία του μνημείου.

Τα σπήλαια του φαραγγιού: Από τον ασκητισμό στις στάνες

Μεγάλη εντύπωση προκαλεί στον επισκέπτη η ύπαρξη φυσικών σπηλαίων μέσα στο παρακείμενο φαράγγι. Αν και τις τελευταίες δεκαετίες τα σπήλαια αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως ως στάνες από τους κτηνοτρόφους, η αρχική τους χρήση ήταν τελείως διαφορετική.

Κατά τη βυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο, οι φυσικές αυτές κοιλότητες στα κάθετα τοιχώματα του φαραγγιού μετατράπηκαν σε χώρους ασκητισμού. Άνθρωποι που εγκατέλειψαν τα εγκόσμια έγιναν μοναχοί και ερημίτες, αναζητώντας τη θέωση μέσα από την απόλυτη απομόνωση και την αδιάλειπτη προσευχή.

Αναζητώντας το βυθισμένο ασκηταριό του Αγίου Αντωνίου του Βεροιώτη στον Αλιάκμονα

 

Ενα δυσπρόσιτο σπήλαιο-ασκηταριό

Ο Όσιος Αντώνιος ο Νέος είναι ο πολιούχος και προστάτης της πόλης της Βέροιας. Έζησε και ασκήτεψε με αυστηρότητα κατά τον 11ο αιώνα στην περιοχή, επιλέγοντας ως καταφύγιο ένα δυσπρόσιτο σπήλαιο-ασκηταριό. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα γνωστά κατοικημένα ασκητήρια στην κοιλάδα του ποταμού Αλιάκμονα, το οποίο για αιώνες αποτελούσε φάρο πνευματικότητας.

Η τοποθεσία και η ιστορική καταγραφή

Η ακριβής θέση του σπηλαίου βρισκόταν στην όχθη του ποταμού Αλιάκμονα, στην πλευρά της Τζαμάλας και της Καλλίπετρας. Σύμφωνα με παλιές αφηγήσεις και μαρτυρίες, το εσωτερικό του σπηλαίου ήταν πλούσια διακοσμημένο με σπουδαίες βυζαντινές τοιχογραφίες.

Ο Γιώργος Χιονίδης, ένας κορυφαίος δικηγόρος, συγγραφέας και ιστορικός της Βέροιας, στο πλαίσιο της μνημειώδους έρευνάς του, περιηγήθηκε σε όλες τις Σκήτες της περιοχής. Τις κατέγραψε συστηματικά και τις διέσωσε φωτογραφικά ως πολύτιμα μνημεία. Στο εμβληματικό βιβλίο του «Ιστορία της Βέροιας (Βυζαντινοί Χρόνοι)», περιλαμβάνεται και μια σπάνια, ιστορική ασπρόμαυρη φωτογραφία από αυτό το αρχικό, αυθεντικό ασκηταριό του Αγίου Αντωνίου.

Η καταβύθιση από τα έργα της ΔΕΗ

Στο σημείο του βυθισμένου ασκηταριού του Αγίου Αντωνίου του Βεροιώτη 

Η μοίρα του μνημείου άλλαξε ριζικά όταν κατασκευάστηκαν τα μεγάλα υδροηλεκτρικά φράγματα της ΔΕΗ στην περιοχή. Με τη δημιουργία της τεχνητής λίμνης, η στάθμη των νερών του ποταμού ανέβηκε κατά 70 ολόκληρα μέτρα.

Μεσολόγγι: Η μαρμάρινη πλάκα των προμαχώνων με τα ονόματα ηρώων που οι περισσότεροι προσπερνούν

 

Εισαγωγή

Αν και πολλές φορές στο παρελθόν είχα επισκεφτεί την Ιερή Πόλη του Μεσολογγίου, ελάχιστες φορές μετέβαινα στον Κήπο των Ηρώων. Θεωρούσα, ίσως επιφανειακά, ότι αν τον επισκεφτεί κανείς μία ή δύο φορές είναι αρκετό για να αισθανθεί το δέος της θυσίας.

Κατά την τελευταία επίσκεψή μου, όμως, μια τυχαία ματιά σε μια μαρμάρινη πλάκα, στην οποία παλαιότερα δεν είχα δώσει καμία σημασία, στάθηκε η αφορμή για να «ξεσκονίσω» και να θυμηθώ όσα είχα διδαχθεί ως μαθητής αλλά και όσα είχα διαβάσει μετέπειτα. Αυτή η απλή πλάκα ανέγραφε τα ονόματα από τους προμαχώνες, τους πύργους και τα κανονιοστάσια του Μεσολογγίου.

Η μαρμάρινη πλάκα με τους Προμαχώνες, τα Πυργώματα και τα Κανονιοστάσια

Η μαρμάρινη πλάκα των προμαχώνων στο Μεσολόγγι

Το Απόρρητο Έγγραφο του 1897: Η Αγγλική Εταιρεία Santa Laura ως Προπέτασμα για τις Κρύπτες του Άθω

 

Ένα συγκλονιστικό ιστορικό ντοκουμέντο μέσα από τα αρχεία της Εθνικής Εταιρείας του 1897, επιβεβαιώνει περίτρανα πώς η στρατηγική με την οποία οι αγωνιστές χρησιμοποιούσαν μυστικά περάσματα, κρησφύγετα και τις προεπαναστατικές κρύπτες της Χαλκιδικής, συνεχίστηκε και στα μετέπειτα επαναστατικά κινήματα της Μακεδονίας.

Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας ( Ernest de Caranza1853)

Μια απόρρητη επιστολή με το σχέδιο εγκαταστάσεως αντάρτικης βάσεως στον Άθω. Από τα εναπομείναντα αρχεία της Εθνικής Εταιρείας η παρακάτω επιστολή από το Λονδίνο, προς την ΕΕ με παραλήπτη τον Μιχαήλ Μελά, τον πατέρα του Παύλου Μελά και τότε πρόεδρο της Εθνικής Εταιρείας.

Σημείωση: Αν και έγινε προσπάθεια, δεν ανευρέθηκε η επιστολή της 27 Φεβρουαρίου την οποία αναφέρει ότι είχε παραλάβει από την ΕΕ και η παρούσα αποτελεί την απάντηση.

Στην επιστολή αυτή, ένας Άγγλος υπήκοος ο Milton Corrie προτείνει ένα ιδιοφυές σχέδιο: Να ιδρυθεί μια εμπορική Αγγλική Εταιρεία με το όνομα "Αγία Λάυρα", η οποία υποτίθεται ότι θα έκανε εξόρυξη σε λατομεία και μεταλλεία στο Άγιο Όρος, στον Άθω. Στην πραγματικότητα, πίσω από τις νόμιμες εργασίες της εταιρείας και τις αποθήκες της, θα δημιουργούνταν μια ολόκληρη αντάρτικη βάση επιμελητείας, με κρύπτες για όπλα και πολεμοφόδια, προστατευμένη κάτω από την αγγλική σημαία, όπου οι Οθωμανοί δεν θα μπορούσαν να κάνουν εύκολα έρευνες.

Οι Θηρευτές της είδησης ενάντια στο εθνικό συμφέρον

Λαμβάνοντας αφορμή από μια ανακοίνωση της Εθνικής Εταιρείας, πιθανόν τον Αύγουστο του 1896 (την οποία παραθέτω αυτούσια παρακάτω, με την ορθογραφία της εποχής της), βλέπουμε πώς το κυνήγι της είδησης μπορεί να αποβεί μοιραίο. 

Η ανακοίνωση εκείνη παρακαλούσε θερμά τους Έλληνες δημοσιογράφους να μην δημοσιεύουν πληροφορίες εθνικής σημασίας. Οι εφημερίδες της εποχής, στην προσπάθειά τους να βγάλουν ειδήσεις, προανήγγειλαν την προετοιμασία των αντάρτικων σωμάτων και αποκάλυπταν απόρρητες πληροφορίες σχετικά με τον οπλισμό, τη δύναμη και τα ακριβή σημεία εισόδου τους στη Μακεδονία. 

 

Εδώ παρατηρείται ένα τραγικό παράδοξο: την ίδια ώρα που κάποιοι θυσίαζαν ακόμη και τη ζωή τους για την απελευθέρωση των σκλαβωμένων αδελφών τους, πολλοί δημοσιογράφοι, μπροστά στον βωμό της είδησης, δεν τηρούσαν κανέναν κανόνα ασφαλείας. Δυστυχώς, εξαιτίας αυτών των διαρροών, τμήματα ανταρτών εντοπίστηκαν, καταστράφηκαν εντελώς και αποδεκατίστηκαν από τον οθωμανικό στρατό. 

Οι προεπαναστατικές κρύπτες της Χαλκιδικής: Όταν οι χάρτες του αγώνα έγιναν μύθοι χρυσοθήρων

 

Αφορμή για αυτή την ανάρτηση στάθηκε η ανάγνωση ενός κειμένου που αφορούσε τον τρόπο λειτουργίας των προεπαναστατικών ομάδων της Κεντρικής Μακεδονίας, κατά την προετοιμασία τους για την επικείμενη Επανάσταση και την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού υπό τις οδηγίες της Φιλικής Εταιρείας.

Ήδη από το 1815 είχαν δημιουργηθεί οι κατάλληλες συνθήκες για την οργάνωση του δικτύου των Φιλικών μεταξύ των προεπαναστατικών ομάδων, με ηγήτορες όπως ο Εμμανουήλ Παπάς στη Χαλκιδική. Ηγέτες επίσης όπως ο Νικοτσάρας, ο Γεωργάκης Ολύμπιος, οι Λαζαίοι, ο Τζαχείλας και πολλοί άλλοι, που έδρασαν στα αρματολίκια του Ολύμπου αλλά και στη Χαλκιδική, είχαν ανοίξει τον δρόμο για την Επανάσταση με τη λειτουργία των κατάλληλων δικτύων.

Οι κρύπτες του αγώνα μέσα σε σπήλαια

Οι πολιτικοστρατιωτικές συνθήκες και το γεωγραφικό σκηνικό

Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Αλή Πασά εναντίον της κλεφτουριάς και των αρματολών του Ολύμπου ήταν το σημείο εκείνο που ώθησε τους ηγέτες αρκετών ομάδων να συνασπιστούν και να οργανωθούν σε μια ενιαία δομή για την προετοιμασία της εξέγερσης. Το καταλληλότερο έδαφος, μετά τους διωγμούς του 1818 και 1819, ήταν η ημιαυτόνομη περιοχή της Βόρειας και Κεντρικής Χαλκιδικής.

Στα λημέρια του Ολύμπου: Το αόρατο δίκτυο και η άγνωστη ζωή των κλεφτών

Άραγε πώς να ζούσαν και να δρούσαν οι Κλέφτες πριν από την Επανάσταση του 1821;

Όταν σκεφτόμαστε τους Κλέφτες της Τουρκοκρατίας, το μυαλό μας πάει συχνά σε μοναχικούς πολεμιστές, περισσότερο δε μάλλον σε ληστές που δρούσαν στα βουνά και κρύβονταν σε σπηλιές. Η πραγματικότητα, όμως, είναι τελείως διαφορετική. Ειδικά γύρω στα 1800 και πριν από την Επανάσταση του 1821, στον Όλυμπο αλλά και στα διπλανά βουνά, όπως τα Χάσια, τα Πιέρια και τον Κίσσαβο, η ζωή τους ήταν πολύ πιο συναρπαστική από ό,τι μπορούμε εμείς σήμερα να φανταστούμε.

Θέα του Ολύμπου από ανατολικά 

Οι Κλέφτες ζούσαν σε οργανωμένες ομάδες που δεν ήταν απλοί αντάρτες των βουνών, αλλά ένα συγκροτημένο σύστημα μέσα στο βουνό, βασισμένο σε κανόνες, στρατηγική και την απόλυτη πειθαρχία.

Μια μυστηριώδης επιστολή στα αρχεία της Εθνικής Εταιρείας (1897)

 

Από τα αρχεία της Εθνικής Εταιρείας προέρχεται το παρακάτω κείμενο, όπως αυτό απεστάλη τον Μάρτιο του 1897. Άγνωστη παραμένει η έκβαση του θέματος, μιας και το μεγαλύτερο μέρος των αρχείων της Εταιρείας έχει χαθεί.

Η Εθνική Εταιρεία 

Ηταν μια στρατιωτική οργάνωση που συστάθηκε τον Νοέμβριο του 1894 από χαμηλόβαθμους Έλληνες στρατιωτικούς με σκοπό «την αναζωπύρωσιν του εθνικού φρονήματος, την επαγρύπνησιν επί των συμφερόντων των δούλων Ελλήνων και την παρασκευήν της απελευθερώσεως αυτών διά πάσης θυσίας», κατά βάση έναντι του βουλγαρικού κινδύνου στη Μακεδονία. Η Εταιρεία διαλύθηκε το 1899, μετά τον ατυχή πόλεμο του 1897.

Ιδρυτικά μέλη της υπήρξαν οι στρατιωτικοί: Χρ. Σολιώτης, Πέτρος Λυκούδης, Νικόστρατος Καλομενόπουλος και Αλ. Σοφιανός. 

Αργότερα προσχώρησαν ως μέλη όχι μόνο στρατιωτικοί αλλά και απλοί πολίτες, καθηγητές πανεπιστημίου, δικαστικοί, λογοτέχνες κ.λπ., όπως: ο ταγματάρχης Δαγκλής, ο Ιωάννης Μεταξάς, ο Λ. Φωτιάδης, ο Γ. Σουλιώτης, ο Κ. Πάλλης, ο Παύλος Μελάς, ο Σπυρίδων Λάμπρος, ο Νικόλαος Πολίτης, ο Ιωάννης Χατζιδάκης, ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Νικόλαος Λύτρας και ο Κωστής Παλαμάς.

Η Μυστηριώδης Επιστολή

Το κείμενο της επιστολής που διασώθηκε, με ημερομηνία 2 Μαρτίου 1897, έχει ως εξής:

«Προς την Εθνικήν Εταιρείαν»

Σας εξορκίζω εις το όνομα της Πίστεως και της Πατρίδος, εάν αρχίσετε τον αγώνα τον προς απελευθέρωσιν των υποδούλων Ελλήνων, να με καλέσετε ενώπιόν σας να υποβάλω τας ιδέας μου, αι οποίαι συνίστανται όχι εις την χρήσιν του όπλου αλλ' εις Μηχάνημα καταστρεπτικότατον, η προμήθεια του οποίου απαιτεί δεκαήμερον χρόνον.

Ιερά Μονή Αγίου Κοσμά στο Κολικόντασι: Ένα ζωντανό μουσείο ιστορίας και πίστης

 

Αφορμή για αυτή την ανάρτηση στάθηκε η επίσκεψή μου στην ανακαινισμένη Μονή του Αγίου Κοσμά, κοντά στο Κολικόντασι της Μεγάλης Μουζακιάς στη Βόρειο Ήπειρο. Ένα μοναστήρι χτισμένο δίπλα στα ερείπια της αρχαίας Απολλωνίας, στην ανατολική όχθη του Άψου ποταμού, στο σημερινό Φίερι της Αλβανίας.

Μονή του Αγίου Κοσμά,  στο Κολικόντασι στην Β. Ήπειρο 

Εισαγωγή

Υπάρχουν μέρη όπου η ιστορία δεν είναι γραμμένη μόνο στα βιβλία, αλλά βρίσκεται εντοιχισμένη στους τοίχους και σκορπισμένη στις αυλές. Ένα τέτοιο μέρος είναι και η Ιερά Μονή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού στο Κολικόντασι, ο τόπος όπου αναπαύθηκε ο μεγάλος Δάσκαλος του Γένους.

Ιστορικά στοιχεία

Η Ιερά Μονή του Αγίου Κοσμά χτίστηκε μεταξύ Αυγούστου 1813 και Ιουνίου 1814 από τον Αλή Πασά τον Τεπελενλή, όταν αυτός περιέλαβε στο πασαλίκι του το Μπεράτι και την περιοχή του. Ο Αλής, κατά την είσοδό του στο Μπεράτι, κάλεσε τον Μητροπολίτη Βελεγράδων Ιωάσαφ Β’, τον οποίο και πρόσταξε να κάνει την ανακομιδή του Αγίου και να χτίσει ένα μοναστήρι προς τιμήν του. Λέγεται ότι η ενέργεια αυτή έγινε επειδή ο Αλής γνώριζε τον Κοσμά ως άνθρωπο του Θεού και έτρεφε σεβασμό προς το πρόσωπό του. Προσωπικά, πιστεύω ότι η πράξη αυτή, 34 χρόνια μετά τη θανάτωση του Αγίου, ήταν στην ουσία μια κίνηση πολιτικής σκοπιμότητας.

Ο Δράκος της Αρχαίας Απολλωνίας: Ένας «άγρυπνος φύλακας» στη Μονή του Αγίου Κοσμά

Από την τελευταία μου επίσκεψη στη Βόρειο Ήπειρο, όταν μετέβηκα και στη Μονή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού στο Κολικόντασι, προέκυψε το παρακάτω θέμα.

Συνήθως σε χώρους όπως τα μοναστήρια, το βλέμμα των πιστών σπάνια παρατηρεί τους τοίχους· ή αν το κάνει, η ματιά είναι γρήγορη και φευγαλέα. Προσωπικά, μια συγκεκριμένη λεπτομέρεια μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Ένα αρχαίο ανάγλυφο ήταν εντοιχισμένο ανάμεσα στις πέτρες, απεικονίζοντας ένα ερπετόμορφο ον: μια μυθική φτερωτή ύπαρξη, έναν δράκοντα ή ένα θαλάσσιο τέρας της αρχαιότητας , τον γνωστό μας σήμερα δράκο.

Εκείνη τη στιγμή ένιωσα παράξενα που οι κτίστες του μοναστηριού είχαν τοποθετήσει αυτό το θέμα σε περίοπτη θέση, καθώς λογικά δεν είχε καμία άμεση σχέση με τη χριστιανική αρχιτεκτονική και πίστη. Με την πρώτη ματιά, μου ήρθε στον νου ένα αντίστοιχο γλυπτό που είχα δει κατά την επίσκεψή μου στο Μουσείο της Ακρόπολης. Παρατηρώντας την πλάκα προσεκτικά και αποκομμένος για λίγο από την υπόλοιπη ομάδα των ταξιδιωτών, πρόσεξα τις λεπτομέρειες του γλυπτού:

Το σώμα του δράκου ήταν φολιδωτό και σχημάτιζε μια τεράστια σπείρα (κουλούρα), η οποία κατέληγε σε μια ουρά με πτερύγια.

Ο Δράκος της Αρχαίας Απολλωνίας: Ένας «άγρυπνος φύλακας» στη Μονή του Αγίου Κοσμά

Μια επιτύμβια στήλη στη Μονή Αγίου Κοσμά και ένας γλωσσικός προβληματισμός

 

Αφορμή για αυτή την ανάρτηση στάθηκε η επίσκεψή μου στην ανακαινισμένη Μονή του Αγίου Κοσμά κοντά στο Κολικόντασι της Μεγάλης Μουζακιάς στη Βόρειο Ήπειρο. Ένα μοναστήρι δίπλα από τα ερείπια της αρχαίας Απολλωνίας, στην ανατολική όχθη του Άψου ποταμού, στο σημερινό Φίερι της Αλβανίας.

Στον περίβολο και στο περιστύλιο του μοναστηριού υπήρχε και η εικονιζόμενη ρωμαϊκή επιτύμβια στήλη.


Η Ρωμαϊκή επιτύμβια νεκρική στήλη.


Προσπαθώντας να διαβάσω την επιγραφή, αισθάνθηκα άβολα για το πόσα λάθη κάναμε στα μαθητικά μας χρόνια, όταν, για πολλούς λόγους, θεωρούσαμε ότι τα αρχαία ελληνικά δεν θα είχαν καμία αξία στον μετέπειτα επαγγελματικό μας βίο και αποφεύγαμε τη μελέτη τους.

Η στήλη είχε χαραγμένη με κεφαλαία γράμματα της ρωμαϊκής περιόδου την παρακάτω επιγραφή:

ΠΡΟΚΛΩ ΚΙΝΑΙΔΟΛΟΓΩ ΠΑΤΗΡ ΑΝΕΘΗΚΕ Μ ΝΗΜΗΣ ΧΑΡΙΝ ΕΤΩΝ • ΚΑ • ΧΑΙΡΕ

Νικοτσάρας: Ο Αετός του Ολύμπου, ο Θησαυρός του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ο Τάφος στη Σκιάθο

Εισαγωγή: Ο θρύλος της σπηλιάς Νικοτσάρα και του θησαυρού.

Σε νεότερες αναδιηγήσεις, στην λαϊκή μνήμη δημιουργήθηκαν και θρύλοι που έχουν συσχετιστεί με τον Νικοτσάρα, τον λεγόμενο και καπετάνιο χωρίς τόπο, ή ακόμη και ο τρελός κατά πολλούς που αν και στεριανός έγινε ο φοβερότερος κουρσάρος στο Αιγαίο Πέλαγος.

Όλυμπος, το βουνό των θεών όπου στη λαϊκή παράδοση εμφανίζονται πλήθος από θρύλους για κρυμμένους θησαυρούς και στοιχειωμένα σπήλαια.

Θέα από τα Λημέρια του Νικοτσάρα

Θρύλοι δημιούργημα από ένα μείγμα ιστορικής μνήμης και λαϊκής φαντασίας, χωρίς όμως καμία ιστορική τεκμηρίωση.

Ο Θρύλος που λέγεται στις μέρες μας, μιλά ότι σε μια σπηλιά στον Όλυμπο ο Νικοτσάρας βρήκε έναν αμύθητο θησαυρό αποτελούμενο από χρυσά νομίσματα αλλά και όπλα. Αντικείμενα που πίστεψε ότι ανήκαν στους αρχαίους Μακεδόνες και στον Μέγα Αλέξανδρο. Χρησιμοποιώντας αυτά τα χρυσά νομίσματα λέγεται ότι χρηματοδότησε την κατασκευή του στόλου των πειρατικών καραβιών του ενώ σφράγισε την σπηλιά με τα υπόλοιπα σεβόμενος την ιστορία του τόπου του.

Κατά έναν άλλο θρύλο λέγεται ότι στον τάφο του βρίσκονται θαμμένα εκτός από τα όπλα του και συγκεκριμένα το δαμασκί σπαθί του και ένας αμύθητος θησαυρός πιθανόν από τις πειρατικές του επιδρομές.

Το ερώτημα που γεννάται είναι: Άραγε ο Νικοτσάρας ανακάλυψε σύμφωνα με τους λαϊκούς θρύλους μέσα σε κάποιο σπήλαιο του Ολύμπου ένα θησαυροφυλάκιο με αμύθητους θησαυρούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου;

Οι ξεχασμένες κρήνες των Πιερίων: Όταν η κρατική μέριμνα είχε μεράκι

 

Πόσες φορές δεν έχει τύχει, ταξιδεύοντας σε κάποιον επαρχιακό δρόμο ή σε μια διασταύρωση που οδηγεί σε δασικό μονοπάτι, να σταματήσουμε μπροστά σε μια από τις πολλές βρύσες της υπαίθρου μας; 

Βρύσες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, καθώς πολλές από αυτές αποτελούν αληθινά κοσμήματα αρχιτεκτονικής.

Σήμερα, πολλές από αυτές βρίσκονται εγκαταλελειμμένες και κρυμμένες από την πυκνή βλάστηση, σε σημεία που παλαιότερα έσφυζαν από ζωή, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση στα κοπάδια που περιπλανιόντουσαν στα ελεύθερα λιβάδια και τους βοσκότοπους. Για την κατασκευή τους σε αυτά τα παλιά περάσματα, επιλέγονταν σημεία κοντά σε φυσικές πηγές ή τρεχούμενα νερά ρεμάτων, ώστε να εξυπηρετούν τις παραδοσιακές στάνες της περιοχής.

 

Αρχικά χτίζονταν μεμονωμένα από κτηνοτρόφους και αργότερα η Πολιτεία, συνήθως μέσω της Διεύθυνσης Γεωργίας, οργάνωνε την κατασκευή τους σε σημεία με πλούσιο υδροφόρο ορίζοντα.

Ο Μαγεμένος Τάφος του Βασιλιά: Ένα οδοιπορικό στον χρόνο και τον θρύλο

 

Μικρά λογοτεχνικά κείμενα και σύντομες ιστορίες μυθοπλασίας, εμπνευσμένα από την ιστορική έρευνα και τους θρύλους του παρελθόντος.


Όταν επισκεφτείς την περιοχή του "Βράχου της Βασίλισσας" στην Πιερία και καθίσεις πάνω σε μια πέτρα που μοιάζει με θρόνο-κάθισμα, αν κλείσεις τα μάτια σου, μπορείς να δεις σαν ταινία να προβάλλεται μπροστά σου η ιστορία του Άδηλου Τάφου. Ενός τάφου που ο θρύλος λέει ότι ανήκει στον Μέγα Αλέξανδρο.




Ο θρόνος-κάθισμα των φυλάκων Μεγάλου Αλεξάνδρου

Ένα μικρό λογοτεχνικό χρονικό εμπνευσμένο από τον κόσμο του ιστορικού μυθιστορήματος «Άδηλος Τάφος» και του διηγήματος «Ο Μαγεμένος Τάφος». Όταν η ιστορική αλήθεια συναντά τον θρύλο, οι πέτρες ψιθυρίζουν τα μυστικά που έμειναν θαμμένα στους αιώνες σε αυτούς που θέλουν να τα ακούσουν.

321 π.Χ. – Περιοχή "Πέτρας της Βασίλισσας", Πιερία.

Η βασίλισσα και ιέρεια των Καβείρων, η Ολυμπιάδα, σήκωσε την πονεμένη ματιά της και κοίταξε προς τη σκοτεινή πλευρά του αρχέγονου δάσους. Ένα δάσος που λίγοι άνθρωποι τολμούσαν να διασχίσουν. Τα δέντρα ορθώνονταν ψηλά προς τον ουρανό, παλεύοντας το ένα με το άλλο για να ανασάνουν και να πιάσουν τις ακτίνες του ήλιου. Χαμηλά, οι πυκνοί θάμνοι στριμώχνονταν μεταξύ τους, μην αφήνοντας χώρο σε κανέναν. Το μοναδικό ξέφωτο είχε ανοιχτεί πριν από δύο χρόνια μπροστά στον μεγαλοπρεπή, κεκλιμένο βράχο.