Αναζητώντας το βυθισμένο ασκηταριό του Αγίου Αντωνίου του Βεροιώτη στον Αλιάκμονα

 

Ενα δυσπρόσιτο σπήλαιο-ασκηταριό

Ο Όσιος Αντώνιος ο Νέος είναι ο πολιούχος και προστάτης της πόλης της Βέροιας. Έζησε και ασκήτεψε με αυστηρότητα κατά τον 11ο αιώνα στην περιοχή, επιλέγοντας ως καταφύγιο ένα δυσπρόσιτο σπήλαιο-ασκηταριό. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα γνωστά κατοικημένα ασκητήρια στην κοιλάδα του ποταμού Αλιάκμονα, το οποίο για αιώνες αποτελούσε φάρο πνευματικότητας.

Η τοποθεσία και η ιστορική καταγραφή

Η ακριβής θέση του σπηλαίου βρισκόταν στην όχθη του ποταμού Αλιάκμονα, στην πλευρά της Τζαμάλας και της Καλλίπετρας. Σύμφωνα με παλιές αφηγήσεις και μαρτυρίες, το εσωτερικό του σπηλαίου ήταν πλούσια διακοσμημένο με σπουδαίες βυζαντινές τοιχογραφίες.

Ο Γιώργος Χιονίδης, ένας κορυφαίος δικηγόρος, συγγραφέας και ιστορικός της Βέροιας, στο πλαίσιο της μνημειώδους έρευνάς του, περιηγήθηκε σε όλες τις Σκήτες της περιοχής. Τις κατέγραψε συστηματικά και τις διέσωσε φωτογραφικά ως πολύτιμα μνημεία. Στο εμβληματικό βιβλίο του «Ιστορία της Βέροιας (Βυζαντινοί Χρόνοι)», περιλαμβάνεται και μια σπάνια, ιστορική ασπρόμαυρη φωτογραφία από αυτό το αρχικό, αυθεντικό ασκηταριό του Αγίου Αντωνίου.

Η καταβύθιση από τα έργα της ΔΕΗ

Στο σημείο του βυθισμένου ασκηταριού του Αγίου Αντωνίου του Βεροιώτη 

Η μοίρα του μνημείου άλλαξε ριζικά όταν κατασκευάστηκαν τα μεγάλα υδροηλεκτρικά φράγματα της ΔΕΗ στην περιοχή. Με τη δημιουργία της τεχνητής λίμνης, η στάθμη των νερών του ποταμού ανέβηκε κατά 70 ολόκληρα μέτρα.

Ως αποτέλεσμα, το ιστορικό ασκηταριό καταβυθίστηκε και το σπήλαιο βρέθηκε σε βάθος περίπου 30 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του νερού, κρυμμένο πλέον από τα μάτια του κόσμου.

Οι σύγχρονες υποβρύχιες έρευνες

Τα τελευταία χρόνια οργανώθηκαν στοχευμένες υποβρύχιες έρευνες για την ανεύρεση του βυθισμένου ασκηταριού, έχοντας ως οδηγό τη φωτογραφία-ντοκουμέντο του Γιώργου Χιονίδη.

Άποψη της Ιεράς Μονής Καλλίπετρας από τον ποταμό

Άποψη τηςΤζαμάλας  από τον ποταμό

Όταν οι δύτες-ερευνητές κατάφεραν τελικά να εντοπίσουν και να φωτογραφίσουν το σπήλαιο στον βυθό, η διαπίστωση ήταν γλυκόπικρη: οι ιστορικές τοιχογραφίες έχουν πλέον καταστραφεί ολοσχερώς από τη μακροχρόνια παραμονή στο νερό.

Επίλογος

Παρόλο που το σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου βρίσκεται πλέον στα σκοτεινά βάθη του Αλιάκμονα, η ευρύτερη τοποθεσία της Ιεράς Μονής Καλλίπετρας παραμένει ένας ζωντανός προσκυνηματικός τόπος.

Άποψη της Ιεράς Μονής Καλλίπετρας

Τα βυθισμένα ασκηταριά στην κοίτη, σε συνδυασμό με όσα σώζονται ακόμα ανέπαφα στις απόκρημνες όχθες, συνεχίζουν να θυμίζουν στον σύγχρονο επισκέπτη κάτι πολύ σημαντικό: ότι πίσω από το απαράμιλλο φυσικό κάλλος της κοιλάδας του Αλιάκμονα, κρύβεται μια βαθιά, αιωνόβια ιστορική θρησκευτικότητα που κανένα τεχνικό έργο δεν μπορεί να σβήσει.

Ενδεικτικές Βιβλιογραφικές Πηγές

Χιονίδης Χ. Γιώργος, Ιστορία της Βέροιας (Βυζαντινοί Χρόνοι), Θεσσαλονίκη.
Αρχείο Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Καλλίπετρας). Ιστορικά και γεωγραφικά αρχεία ΔΕΗ για την κατασκευή των φραγμάτων Αλιάκμονα.

Δείτε τον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ως ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.

---

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

Τα βιβλία μου:

• 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
• 2 : Άδηλος Τάφος
• 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
  
  
• (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)