Όλοι όσοι ταξιδεύουμε προς τη Θεσσαλονίκη, ερχόμενοι από τη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία, κοιτάζοντας τον ορίζοντα πάνω από τα υψώματα, θα έχουμε προσέξει ένα επιβλητικό μοναστήρι στην κορυφή του λόφου. Αν κάποιος βρεθεί στο Ρετζίκι (Πεύκα) ή στο Ασβεστοχώρι, έχει την ευκαιρία να το παρατηρήσει από ακόμα πιο κοντά.
Πολλοί από εμάς, μεταξύ των οποίων κι εγώ μέχρι πρόσφατα, είχαμε την εντύπωση ότι πρόκειται για κάποιο παλιό, ιστορικό κτίσμα της Βυζαντινής περιόδου που απλώς ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε. Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική.
Το μοναστήρι του σήμερα
Το κτίριο που βλέπουμε σήμερα στην κορυφή του λόφου είναι η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, ένα σύγχρονο μοναστηριακό συγκρότημα παλαιοημερολογιτών.
φωτογραφία: Το μοναστήρι στην κορυφή του λόφου
Από πού προέρχεται ο «βυζαντινός μύθος»;
Πού οφείλεται η εντύπωση ότι αυτό το μοναστήρι έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια κάποιου βυζαντινού κάστρου ή μοναστηριού;
Οι προφορικές ιστορίες και η έλλειψη ακριβών πληροφοριών δημιουργούν συχνά την αίσθηση ότι η περιοχή κρύβει μυστικά από την εποχή του Βυζαντίου. Σε αυτό συμβάλλει το γεγονός ότι στην ίδια περιοχή υπάρχουν πράγματι αρκετά βυζαντινά στοιχεία, αν και μόνο τμήματά τους είναι ορατά στο ευρύ κοινό:
Το Βυζαντινό Μυλοτόπι
Αν κανείς κατέβει στη χαράδρα ακριβώς κάτω από το μοναστήρι, κατά μήκος του Ξηροποτάμου (το ρέμα που διασχίζει το Ρετζίκι), θα ανακαλύψει ίχνη από ένα δίκτυο βυζαντινών νερόμυλων, καθώς και κτιστούς αγωγούς, υδατογέφυρες που μετέφεραν νερό για την ύδρευση της Θεσσαλονίκης, αλλά και ίχνη από ένα πέτρινο βυζαντινό γεφύρι. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια των οχυρωματικών έργων των Γάλλων, πολλά τμήματα αυτών των αγωγών καταστράφηκαν.
Ιστορικά είναι γνωστή αυτή η περιοχή με τους επτά μύλους ως «Κοιλάδα των Μύλων» όπως αναφέρεται το ρέμα αυτό σε χάρτη του 1784 που τελικά καταλήγει στο σημερινό Ξηροπόταμο.
Σήμερα, όταν οι οδοιπόροι ανακαλύπτουν τα υπόγεια τμήματά του δικτύου αυτού αλλά και ερείπιά από τους υδρόμυλους, συχνά τα μπερδεύουν με στοές ή τούνελ, με τη φαντασία να οργιάζει!
Ο Πύργος του Αγά
Λίγο πιο πέρα στέκει ένα οθωμανικό πυργόσπιτο (κατοικία της εποχής), το οποίο όμως η λαϊκή παράδοση συνηθίζει να αποκαλεί «βυζαντινό Πύργο». Ίσως αυτό και να είναι ένα στοιχείο που δημιουργεί αυτόν τον μύθο, αν και για πολλά χρόνια το πυργόσπιτο αυτό χρησιμοποιούταν ως αποθήκες των διπλανών σχολείων.
Ο «Μικρός Παράδεισος» και το αυτοκρατορικό γεύμα
Οι κάτοικοι της περιοχής γνωρίζουν ότι η ονομασία Ρετζίκι προέρχεται από την παραφθορά της τουρκικής λέξης Örencικ, που σημαίνει «Μικρός Παράδεισος». Και ο χαρακτηρισμός δεν είναι τυχαίος.
Εκεί όπου σήμερα βρίσκονται τα Εκπαιδευτήρια Δελασάλ, υπήρχε το κτήμα του πάμπλουτου Άγγλου εμπόρου Τζέκη Άμποτ, το οποίο κληρονόμησε από τον παππού του, Barthelemy. Αυτός το 1825 έχτισε εκεί μια πολυτελή έπαυλη με τεχνητές λίμνες, καταρράκτες, σιντριβάνια και σπάνια εξωτικά φυτά. Για την κατασκευή της δαπανήθηκε το μυθικό ποσό του 1.000.000 χρυσών οθωμανικών λιρών και απασχολήθηκαν πάνω από 600 εργάτες για 5 χρόνια. Σε αυτό το κτήμα, το 1858, όταν επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη ο Σουλτάνος Αμπντούλ Μετζίτ Α΄, παρατέθηκε το επίσημο αυτοκρατορικό γεύμα. Όντως λοιπόν η περιοχή και επομένως και το χωριό ήταν ένας παράδεισος.
Άγνωστα ίχνη της περιοχής
Πέρα από τα γνωστά μνημεία, υπάρχουν ακόμη πλήθος ενδείξεων και τοπικών θρύλων για έργα εκείνης της περιόδου. Διάσπαρτα τμήματα παλαιών οχυρώσεων, μερικά από τα οποία αποκαλύφθηκαν τυχαία κατά τις διανοίξεις δρόμων, συνεχίζουν να κρύβουν τις ιστορίες των ανθρώπων που έζησαν και μάχηκαν εκεί. Φυσικά πολλά πολεμικά αμπριά βρίσκονται ακόμη διάσπαρτα στην περιοχή και αυτά εξάπτουν την φαντασία.
Συμπέρασμα
Την επόμενη φορά που θα σηκώσετε το βλέμμα προς αυτόν τον λόφο, θα γνωρίζετε ότι το μοναστήρι στην κορυφή είναι ένας σύγχρονος «φύλακας» μιας περιοχής που στα πόδια της κρύβει τη ζωντανή, αυθεντική ιστορία του νερού της Θεσσαλονίκης.
Δείτε τον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ως ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.
Ευχαριστώ για την ανάγνωση!
Τα βιβλία μου:
- 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
- 2 : Άδηλος Τάφος
- 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
- (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου