Αν κάποιος βρεθεί, στο όμορφο χωριό Τριοβασάλος της Μήλου, περπατώντας στον κεντρικό του δρόμο, θα βρεθεί μπροστά σε ένα τέτοιο σημείο.
Πρόκειται για το σύγχρονο Μνημείο «Διάλογος Αθηναίων - Μηλίων», αφιερωμένο σε μια από τις πιο μαύρες, κυνικές, αλλά και διδακτικές σελίδες του Πελοποννησιακού Πολέμου: την πολιορκία και την καταστροφή της Μήλου από τους Αθηναίους το 416 π.Χ.
Όταν η Ιστορία «Ραγίζει» στο Μάρμαρο
Το μνημείο αποτελείται από δύο μεγάλες μαρμάρινες πλάκες. Με την πρώτη ματιά, ο επισέπτης παρατηρεί ότι οι πλάκες είναι σκόπιμα ραγισμένες στη μέση, σαν να σκίζεται το μάρμαρο στα δύο από μια αόρατη βία. Κοντοστέκοντας, αντιλαμβάνεται αμέσως την πρόθεση του καλλιτέχνη: ήθελε να δηλώσει οπτικά ότι σε αυτό το σημείο «η ιστορία ραγίζει». Αποτυπώνει τη ρωγμή στον ελληνικό πολιτισμό, τον βίαιο ξεριζωμό, τη σφαγή όλων των ενηλίκων ανδρών της αρχαίας Μήλου και τον εξανδραποδισμό (υποδούλωση) των γυναικών και των παιδιών από την Αθηναϊκή Ηγεμονία.
Φωτογραφία :το άγαλμα του αρχαίου Έλληνα ιστορικού μπροστά από το κοινοβούλιο στην Βιέννη της Αυστρίας
Πάνω στο μάρμαρο, χαραγμένα, διαβάζουμε τα αποσπάσματα από το 5ο βιβλίο της ιστορίας του Θουκυδίδη αποδιδόμενα στα νέα ελληνικά ως εξής:
«ΣΕΙΣ ΘΑ ΤΟ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΑΥΤΟ ΑΝ ΦΑΝΗΤΕ ΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΕΩΡΗΣΕΤΕ ΝΤΡΟΠΗ ΝΑ ΥΠΟΚΥΨΕΤΕ ΣΤΗΝ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΟΥ ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΗΣ ΟΡΟΥΣ ΔΗΛΑΝΔΗ ΝΑ ΓΙΝΕΤΕ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΑΤΗΡΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΣΑΣ.»
Όπως φαίνεται πάνω στην πλάκα, αποτυπώνεται η κυνική πρόταση της ναυτικής υπερδύναμης των Αθηναίων, μια διατύπωση που αποτελεί μέχρι και σήμερα τη θεμελιώδη βάση του Πολιτικού Ρεαλισμού στις διεθνείς σχέσεις
Ακριβώς από κάτω στην ίδια πλάκα αναγράφεται η περήφανη αλλά τραγική άρνηση των Μηλίων να υποταχθούν και να πληρώσουν φόρο υποτέλειας, επιλέγοντας την αξιοπρέπεια της ελευθερίας τους, παρά το γεγονός ότι γνώριζαν την υπεροπλία του αντιπάλου:
«..ΟΥΤΕ ΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Θ’ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΟΥΤΕ ΘΑ ΣΤΕΡΗΣΩΜΕ ΜΕΣΑ ΣΕ ΛΙΓΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΟΥ ΖΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΔΩ ΚΑΙ ΕΠΤΑΚΟΣΙΑ ΧΡΟΝΙΑ...»
Στην διπλανή πλάκα διαβάζουμε στα αρχαία ελληνικά τα αντίστοιχα κείμενα από του Θουκυδίδου Ιστορίαι, 5.111.4 και 5.112.2 ως εξής:
Ο ΥΜΕΙΣ, ΗΝ ΕΥ ΒΟΥΛΕΥΗΣΘΕ, ΦΥΛΑΞΕΣΘΕ, ΚΑΙ ΟΥΚ ΑΠΡΕΠΕΣ ΝΟΜΙΕΙΤΕ ΠΟΛΕΩΣ ΤΕ ΤΗΣ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΗΣΣΑΣΘΑΙ ΜΕΤΡΙΑ ΠΡΟΚΑΛΟΥΜΕΝΗΣ, ΞΥΜΜΑΧΟΥΣ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΕΧΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΥΜΕΤΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΥΠΟΤΕΛΕΙΣ, και την απάντηση των Μηλίων όπως παρακάτω:
..ΟΥΤΕ ΑΛΛΑ ΔΟΚΕΙ ΗΜΙΝ Η ΑΠΕΡ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ, Ω ἈΘΗΝΑΙΟΙ, ΟΥΤ᾽ ΕΝ ΟΛΙΓΩ ΧΡΟΝΩ ΠΟΛΕΩΣ ΕΠΤΑΚΟΣΙΑ ΕΤΗ ΗΔΗ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ ΑΦΑΙΡΗΣΟΜΕΘΑ,
Το Ιστορικό Βάθος και η Διαχρονική Πληγή
Αυτά τα δύο αποσπάσματα συμπυκνώνουν την αιώνια σύγκρουση: το Δίκαιο απέναντι στην ακατέργαστη Ισχύ.
Η αναφορά των Μηλίων στα «επτακόσια ήδη έτη» ελευθερίας δεν είναι απλώς ένα ρητορικό σχήμα. Μας μεταφέρει απευθείας στο 1100 π.Χ., την εποχή της Δωρικής εγκατάστασης και του τέλους της Μυκηναϊκής περιόδου, αμέσως μετά την εποχή που η παράδοση τοποθετεί τον Τρωικό Πόλεμο. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο Θουκυδίδης, ο πατέρας της επιστημονικής ιστορίας, γνωστός για την αυστηρή απόρριψη του μυθικού στοιχείου, καταγράφει την επτακοσιετή αυτή παρουσία ως αδιαμφισβήτητο ιστορικό δεδομένο. Σε μια εποχή που πολλοί νεότεροι τείνουν να αντιμετωπίζουν εκείνη την πρώιμη περίοδο ως «μύθο», η μαρτυρία αυτή επιβεβαιώνει την αδιάλειπτη ιστορική συνέλευση και τη συλλογική μνήμη των Ελλήνων.
Η Αθηναϊκή επίθεση δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση· ήταν η βίαιη διακοπή μιας αυτόνομης πολιτισμικής πορείας επτά αιώνων.
Οι Μήλιοι, επικαλούμενοι την ουδετερότητά τους, την ηθική και τη βοήθεια των θεών, ήλπιζαν σε μια δίκαιη μεταχείριση.
Οι Αθηναίοι όμως, τυφλωμένοι από την ηγεμονική τους αλαζονεία, ξεκαθάρισαν πως η ηθική δεν έχει θέση στη γεωπολιτική σκακιέρα. Η κατάληξη ήταν τραγική: μετά από πολιορκία, η Μήλος καταλήφθηκε, οι άνδρες εκτελέστηκαν, τα γυναικόπαιδα πουλήθηκαν ως δούλοι και στο νησί εγκαταστάθηκαν 500 Αθηναίοι κληρούχοι.
Από το 416 π.Χ. στο Σήμερα:Η Ισχύς έναντι του Διεθνούς Δικαίου
Διαβάζοντας αυτές τις φράσεις στο μάρμαρο του Τριοβασάλου, είναι αδύνατον να μην κάνεις την αναγωγή στο σήμερα. Πόσες και πόσες φορές στις καθημερινές ειδήσεις δεν ακούμε εκφράσεις όπως «σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», «θα προσφύγουμε στη Δικαιοσύνη» ή «επίκληση των διεθνών συνθηκών»;
Επίσης πόσες φορές βλέπουμε τον εκάστοτε «ισχυρό» της εποχής να απαξιοί προκλητικά μπροστά σε αυτά τα θεσμικά όργανα, αγνοώντας αποφάσεις και συνθήκες, καθοδηγούμενος αποκλειστικά από τα γεωστρατηγικά και οικονομικά του συμφέροντα;
Η τραγική ειρωνεία της Ιστορίας είναι ότι η αλαζονεία των Αθηναίων στη Μήλο υπήρξε η κορύφωση μιας ηθικής έκπτωσης. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, το 415 π.Χ., η Αθήνα ρίχνεται στην καταστροφική Σικελική Εκστρατεία, μια κίνηση που σηματοδότησε την αρχή του τέλους για την αθηναϊκή ισχύ. Για τους αρχαίους τραγικούς, η Μήλος ήταν η «Ύβρις» και η Σικελία η «Νέμεσις».
Σήμερα, που στο προσκήνιο βρίσκεται το θέμα της επικύρωσης του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, ας έχουμε όλοι υπόψη μας τη διαχρονική θέση της Ελλάδας στα διεθνή fora και στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Η χώρα μας τάσσεται σταθερά υπέρ του τερματισμού των ξένων παρεμβάσεων στη Λιβύη, επισημαίνοντας ότι η περιοχή δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Για να το επιτύχει αυτό, η Ελλάδα οφείλει να ενισχύσει τη θέση της στους τρεις βασικούς πυλώνες ισχύος ενός κράτους: την εύρωστη οικονομία, την αποτελεσματική διπλωματία και τις ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις.
Αντί Επιλόγου
Αν επιδιώξετε να βρεθείτε κάποτε στη Μήλο και περάσετε από τον Τριοβασάλο, αξίζει τον κόπο να κάνετε μια στάση σε αυτό το μνημείο. Το μνημείο του Διαλόγου Αθηναίων - Μηλίων δεν είναι απλώς ένας φόρος τιμής στο παρελθόν. Είναι μια διαρκής, επίκαιρη και αμείλικτη υπενθύμιση για το πώς η γυμνή δύναμη συγκρούεται διαχρονικά με την ηθική και το δίκαιο των μικρότερων λαών, μια υπενθύμιση ότι όσο η ανθρωπότητα δεν διδάσκεται από την Ιστορία, το μάρμαρο της ειρήνης θα συνεχίσει να ραγίζει.
Δείτε εδώ στον ΠΙΝΑΚΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ένα πλήρη οδηγό θεμάτων του ιστολογίου μου.
Ευχαριστώ για την ανάγνωση!
Τα βιβλία μου:
- 1 : Το Θησαυροφυλάκιο με το Σκήπτρο του Μ. Αλεξάνδρου
- 2 : Άδηλος Τάφος
- 3 :The Unmarked Tomb of Alexander the Great (Kindle)
- (Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο προφίλ μου, στη δεξιά στήλη του blog)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου